Bouw & vastgoed·Architectenweb·3 uur geleden

Universiteitsbibliotheek UvA wint prijs voor Schoolgebouw van het Jaar 2026

Tijdens de feestelijke uitreiking van de Architectenweb Awards 2026, op woensdagavond 4 november in het Keilepand in Rotterdam, is het ontwerp voor de Universiteitsbibliotheek UvA bekroond met de prijs voor Schoolgebouw van het Jaar 2026. De transformatie van het voormalige ziekenhuisgebouw tot universiteitsbibliotheek is in opdracht van de Universiteit van Amsterdam ontworpen door MVSA Architects en Buro van Stigt.Op het Amsterdamse Binnengasthuisterrein bouwt de Universiteit van Amsterdam aan een binnenstedelijke campus. Als onderdeel van de bundeling van bebouwing op deze campus, zijn de bibliotheken op de Spuistraat en het Singel opgeheven en samengegaan in het voormalig ziekenhuisgebouw dat naar ontwerp van MVSA Architects en Buro van Stigt is getransformeerd.Bij de transformatie van de zogeheten Tweede Chirurgische Kliniek uit 1914 heeft MVSA Architects zich vooral gericht op het overkappen van de binnenplaats, terwijl Buro van Stigt zich vooral heeft gericht op de renovatie van de bestaande bebouwing. Het interieur is ook door MVSA Architects ontworpen.Bij de overkapping van de binnenplaats eiste Monumentenzorg dat het glazen dak daarvan niet zichtbaar zou zijn vanuit de omliggende buurten. MVSA Architects en Buro van Stigt hebben daarom voorgesteld het glazen dak naar binnen toe af te laten lopen en het daar te laten dragen door een stalen ‘boom’. Deze spectaculaire constructie hebben ze vervolgens uitgenut door er een trappenhuis in te integreren en er twee studieplatformen aan te hangen. In de bebouwing eromheen miste ook een onderlinge verbinding – loopbruggen via de ‘boom’ lossen dat op.De oude bebouwing bestaat grofweg uit twee delen: een haakvormig bouwdeel waar de voormalige ziekenzalen in lagen en een bouwdeel waar de zusters in woonden, het zusterhuis. Het deel met de voormalige ziekenzalen is nu getransformeerd tot de feitelijke bibliotheekruimte met studiezalen daarin. Het voormalige zusterhuis, met zijn kleinere kamers, bevat nu kantoorruimtes en ook kleinere studieruimtes.Tussen het bouwdeel met de ziekenzalen en het zusterhuis was op de hoek van de Binnengasthuisstraat en de Nieuwe Doelenstraat een restruimte overgebleven. In de transformatie is het bouwblok hier nu afgemaakt met een nieuw bouwdeel dat gehuld is in een abstracte, beletterde gevel. Hier onthult het gebouw zijn nieuwe functie aan de stad, maar de letters helpen ook om het daglicht te filteren en om visueel afstand te creëren tot de woningen aan de overzijde van de straat. Op de begane grond is hier nu het café van de bibliotheek te vinden.Omdat in de omgeving van de bibliotheek geen fietsen geparkeerd konden worden, moesten de noodzakelijke 886 fietsparkeerplekken binnen de kavel een plek krijgen. Hiervoor is de bestaande bebouwing volledig onderkelderd en voorzien van een nieuwe fundering.De transformatie van ziekenhuisgebouw tot universiteitsbibliotheek vindt de jury op alle (schaal)niveaus geslaagd. Door het overkappen van het binnenhof en het sluiten van het bouwblok is een kraakheldere organisatie ontstaan. De restauratie en renovatie van de bestaande gebouwen vindt de jury zeer zorgvuldig uitgevoerd. De ondergrondse fietsparkeergarage is fundamenteel voor het functioneren van de universiteitsbibliotheek en is goed in het geheel geïntegreerd. Door de vloer van het voormalige binnenhof in het midden met een ‘verdieping’ te verlagen, is de fietsparkeergarage echt met het gebouw verweven. Met de plaatselijke ‘verdieping’ van het atrium is ook een schakering aan ruimtes voor bijeenkomsten ontstaan: kleinere gezelschappen komen bij elkaar in de ruimtes die rondom die ‘verdieping’ zijn gecreëerd; Iets grotere gezelschappen kunnen de deuren van die ruimtes openen en ook de ‘verdieping’ zelf erbij betrekken; en voor echte grote bijeenkomsten kan het volledige atrium, met al zijn balkons, als een soort Elizabethaans theater gebruikt worden. De jury vindt het geweldig dat het atrium aan zijn gebruikers zoveel mogelijkheden biedt.Enige punt van aandacht is wat betreft de jury nog de inrichting van het atrium. De loungeblokken die er nu staan lijken erop gericht om kortere verblijven te faciliteren. Zou meubilair gericht op wat langer verblijf, dus ook echt om te studeren, hier niet toch interessanter zijn? Dat het atrium dus minder tussenruimte en meer verblijfsruimte wordt?In het geheel is de jury uiteindelijk het meest onder de indruk van de transformatie van de voormalige ziekenzalen tot bibliotheek/studiezalen. Deze hoge ruimtes zijn van binnen voorzien van nieuwe galerijen, waardoor de boekenkasten langs de wanden nu tot aan de plafonds kunnen doorlopen. In het midden van de zalen staan lange tafels waaraan gestudeerd kan worden. Deze tafels zijn zorgvuldig gedetailleerd en voorzien van vaste werkplekverlichting. De tafels zijn gericht op het atrium, waar de ruimtes zich ook letterlijk naar openen. Oude deuren geven toegang tot de balkons van de voormalige ziekenzalen. In de transformatie zijn deze balkons verbonden met het trappenhuis in de ‘boom’ die het atriumdak draagt.Met de transformatie van het voormalige ziekenhuis tot universiteitsbibliotheek is uit oud en nieuw een zeer krachtig nieuw geheel gesmeed.NominatiesIn de categorie Schoolgebouw van het Jaar nomineerde de jury dit jaar vier projecten. Naast de Universiteitsbibliotheek UvA ging het om De Amersfoortse Berg, ontworpen door SVP Architectuur en Stedenbouw, om Basisschool Wisperweide, ontworpen door Studio A Kwadraat, en Xplore Agora, ontworpen door Studio Ard Hoksbergen.JuryDe jury bestond dit jaar uit architect Loes Thijssen (NOAHH), architect Do Janne Vermeulen (Team V Architectuur), architect Dirk Peters (Barcode Architects), architect Laura Atsma (Fokkema Architecten), architect Tom Bergevoet (Temp.architecture.urbanism) en architect en stedenbouwkundige Jeroen Zuidgeest (Studio for New Realities).De inzendingen voor de prijs Woongebouw van het Jaar 2026 zijn beoordeeld op maatschappelijke relevantie, vakmanschap, innovatie, duurzaamheid en ontwerpkracht.PartnersNaast de prijs voor Schoolgebouw van het Jaar zijn op 4 november ook prijzen uitgereikt in de volgende categorieën: Woongebouw van het Jaar, Kantoorgebouw van het Jaar, Zorggebouw van het Jaar, Interieur van het Jaar en Publiek gebouw van het Jaar. Ook is de winnaar van de verkiezing voor Architect van het Jaar 2026 bekendgemaakt.De Architectenweb Awards 2026 zijn mede mogelijk gemaakt door hoofdpartners Reynaers Aluminium en Forster, en partners Rockfon, Qbiq Wall Systems, Caparol en Alucobond.