Wetenschap·Astroblogs·10 dec 2023

Roteert Betelgeuze nou te snel of toch niet?

We hadden het gisteren al over Betelgeuze (α Orionis), de rode superreus in Orion, de ster die dinsdagnacht eventjes van de radar zal verdwijnen in een strook in Zuid-Europa, omdat de planetoïde Leona er voorlangs zal schuiven. Maar er is mogelijk meer aan de hand met de bekende ster, die op de nominatie staat om als supernova te exploderen, ergens tussen nu en 100.000 jaar. Het is zoals bekend een semi-veranderlijke ster, die meerdere periodes van veranderlijkheid kent en die in 2019 flink in het nieuws kwam omdat hij toen plotseling sterk in lichtkracht afnam, hetgeen veroorzaakt werd door een uitstoot van stof, welke het zicht op Betelgeuze belemmerde. En nu is er weer nieuws. Betelgeuze is recent bestudeerd met de Atacama Large Milimeter Array (ALMA) in Chili en dat onderzoek was gericht om te kijken hoe snel de rode reus roteert. Volgens modellen moeten rode reuzensterren met een snelheid van zo’n 1 km/s roteren, terwijl rode superreuzen dat doen met 0,1 km/s. Maar de ALMA metingen duiden op een snelle rotatie van Betelgeuze, van wel 5,47 km/s. En dat is vreemd. Betelgeuze is weliswaar erg groot, maar ook koel (3.650K, de zon is 5.700K) en door z’n voortdurende expansie moet z’n impulsmoment behouden blijven en daardoor zou ‘ie eigenlijk steeds langzamer moeten roteren, hetgeen versterkt wordt door massaverlies vanwege sterke zonnewinden.