Politiek·nrc.nl·26 jan 2025

Laat ambtenaren niet de politieke speelruimte bepalen

Je hoeft geen populist te zijn om de door Kutsal Yesilkagit bepleite herpositionering van de staatsorganen ter bescherming van de rechtsstaat tegen ‘de politiek’ ( De staat moet de rechtsstaat beschermen tegen de politiek , 23/1) af te wijzen. Nu al wordt de politiek op afstand gehouden, onder meer middels diverse ‘Autoriteiten’ die op belangrijke terreinen van de samenleving autonoom-regulerend optreden: denk aan de Autoriteit Financiële Markten, de Autoriteit Persoonsgegevens, de Autoriteit Consument en Markt. Mechanismen ter beteugeling van een losgeslagen volkswil zijn één ding, maar Yesilkagit wil veel verder gaan door democratische machtsvorming in een soort liberté surveillée te plaatsen waarbij een kaste van rechters en ambtenaren de speelruimte van politici mag gaan bepalen. Dat laatste is niet alleen kansloos – elk zichzelf respecterend parlement zal dit nooit aanvaarden – maar gooit het kind ook met het badwater weg. Immers, waar uit vrees voor opwellend populisme rechtsstatelijke beginselen worden opgelegd zal het draagvlak voor diezelfde beginselen pas werkelijk geweld worden aangedaan. Uiteindelijk voeren alle aangedragen oplossingen ter verzoening van democratie en rechtsstaat terug naar het primaat van de politiek – maar dan wel een politiek die door het algemeen belang gedreven en tot heuse staatslieden uitgroeiende volksvertegenwoordigers genereert. Daartoe zullen politieke partijen hun rol als onmisbare schakel tussen samenleving en staat moeten terugvinden.