Binnenland·metropolism.com·17 nov 2024

Prikkelende kwesties over de verhouding van mensen dier – Joris van den Einden loopt samen met curator Julia Geerlings door de Papier Biënnale 2024 bij Museum Rijswijk

In Orwells befaamde satirische allegorie uit 1945 rebelleert een groep boerderij dierentegen hun boer in de hoop op een eerlijkere en vrijere samenleving. De revolutie slaagt, maar al snel nemen de varkens de macht over. Onder de biggendictatuur hebben de dieren het vervolgens nog zwaarder dan onder de boeren. De fabel zinspeelt op het ontstaan van de Sovjet-Unie, waarbij de dieren symbool staan voor menselijk gedrag. De zin ‘All animals are equal, but some animals are more equal than others’ is een van de bekendste uit Orwells roman. Hij wijst op systematische ongelijkheid die via politieke systemen geïnstitutionaliseerd wordt. In de Papier Biënnale komen machtsverhoudingen keer op keer terug in allerlei eco- en socio-politieke overwegingen die via dierlijke symboliek zijn uitgelicht. Zo bevraagt Puck Verkade in de video-installatie Unborn (2021) in de gedaante van een antropomorfe duif grote maatschappelijke kwesties als gendergelijkheid, voortplanting en klimaatverandering. In de video is te zien hoe Verkade een nest bouwt, zichzelf afvragend of ze dat eigenlijk wel wil. Die takjes verzamelen, dat ei leggen, ervoor zorgen; er komen allerlei kwesties aan bod die niet veel verschillen van hedendaagse socio-politieke vragen over vrouwenrechten en zelfbeschikking. Sterk is vooral de vertegenwoordiging van gevoelens als twijfel en schaamte, die ondanks de visuele luchtigheid van het werk scherp en aanwezig blijft.