Politiek·Trouw·17 jun

Wie of wat is de ware Nederlander? Die vraag kent geen eenduidig antwoord

oen mijn overgrootvader met de trein werd afgevoerd naar het concentratiekamp, zong hij naar verluidt luidkeels het Wilhelmus. Hij wilde hiermee zijn Nederlanderschap benadrukken; de nazi’s hadden Joden doen geloven dat zij niets meer waren dan dat, maar tegen die reductie verzette hij zich hevig. Hij vond dat hij bovenal Nederlander was, in tegenstelling tot een deel van zijn niet-Joodse landgenoten, dat er geen moeite mee had Joden voor 7,50 gulden – of anderszins – te verraden.