Politiek·groene.nl·18 apr 2025

Wat Johan Huizinga en – vooral – Carl Schmitt ons leren over de opmars van het autoritair populisme

In de schaduw van morgen (1935) herkende de Nederlandse historicus Johan Huizinga een vorm van jongensachtig pubergedrag in de opkomst van het fascisme van de jaren dertig. Het gedrag van jongens met een overmaat aan testosteron, de behoefte aan banale verstrooiing, de mateloze overdrijving in lof en blaam. De zucht naar ophef en sensatie, ook. Het was de eigenwijsheid van het onvolwassen jongensbrein die zich uit in geklier op het schoolplein en de behoefte om je te onderscheiden van ‘nietgroepsgenooten’. Achteraf was dit een rake, maar veel te milde observatie in een tijd waarin de grootste gruwelijkheden van het nazisme zich nog moesten ontvouwen.