Politiek·stukroodvlees.nl·3 jun

Dezelfde ontevredenheid, verschillende uitkomsten: lokale partijen en burgerkandidaten in Nederland en Frankrijk

Dit schaalverschil heeft directe gevolgen voor de electorale opkomst. In Frankrijk ondersteunt de kleinschaligheid van de meeste gemeenten een relatief hoge opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen: in dorpen van een paar honderd inwoners telt elke stem echt mee, is de sociale druk om te stemmen groot en zijn de kandidaten persoonlijk bekend bij de kiezers. Dit wordt echter gedeeltelijk gecompenseerd doordat in circa 23.700 kleine gemeenten — ongeveer 68% van alle Franse gemeenten — bij de verkiezingen van 2026 slechts één lijst stond. In Nederland, waar gemeenten groter en bureaucratisch verder van de individuele burger af staan, trekt de lokale verkiezing historisch gezien een bescheidener opkomst, doorgaans rond de 50 tot 54%. Figuur 2 toont de ontwikkeling van de electorale opkomst in beide landen sinds eind jaren zeventig. In beide gevallen is een langetermijndaling waarneembaar — een patroon dat consistent is met bredere trends in West-Europese democratieën. Toch zijn de relatieve posities van de twee landen op lokaal niveau opvallend anders dan op basis van hun nationale verkiezingscijfers zou worden verwacht: terwijl de Nederlandse opkomst bij nationale verkiezingen die van Frankrijk ruimschoots overtreft, verdwijnt dit voordeel grotendeels, of keert het zich zelfs om, bij gemeenteraadsverkiezingen — met uitzondering van de Franse verkiezingen van 2020, die zwaar werden gedrukt door de COVID-19-pandemie.