Politiek·nrc.nl·26 dec 2025

Column | Hoe harder Trump en Poetin Europa bedreigen, hoe sterker het wordt

Een van de eerste keren dat Europa als politiek begrip werd genoemd, was in de vijftiende eeuw. Dat was in 1458, om precies te zijn, in een Latijnse tekst getiteld  De Europa . Daarin noemt de auteur, Enea Silvio Piccolomini, die in datzelfde jaar tot paus (Pius II) werd gekozen, de bewoners van het continent afwisselend ‘christenen’ en ‘Europeanen’. Christenen, dat was de oude benaming: mensen met één religie. Maar Europeanen, dat was nieuw. Voor het eerst werd gezinspeeld op het feit dat zij ook een politieke, sociale en culturele lotsverbondenheid hadden. Dat gebeurde niet toevallig op het moment dat er Turkse invasies waren op de Balkan. Toen Piccolomini zijn tekst schreef, probeerde een Hongaarse generaal de troepen van de sultan bij Belgrado tot staan te brengen. Dit was ook de tijd van de kruistochten. Kort en goed: door de confrontatie met buitenstaanders kreeg het begrip Europa vorm.