Landbouw & Veeteelt·Recht.nl·27 mei 2024

Proefschrift: Klachtdelicten

Klachtdelicten zijn die strafbare feiten waarvan vervolging pas is toegelaten nadat een klachtgerechtigde – in de regel het slachtoffer van het strafbare feit – via een klacht kenbaar heeft gemaakt prijs te stellen op die vervolging. De huidige regeling van klachtdelicten voert terug op het eerste Wetboek van Strafrecht uit 1886 en is sindsdien goeddeels gehandhaafd. Het gaat blijkens de wetsgeschiedenis om strafbepalingen waarbij de wetgever meent dat het slachtoffer meer last kan ondervinden van de vervolging van het feit, dan de gemeenschap is gebaat bij de vervolging van de dader van dat feit. De wetgever plaatst bij klachtdelicten als het ware een slagboom op de weg naar vervolging, die door de klachtgerechtigde kan worden bediend. Gelet op het ingrijpende karakter van dit vervolgingsbeletsel mag worden verwacht dat de wenselijkheid van klachtdelicten goed is doordacht en onderbouwd. De regeling van klachtdelicten is sinds de negentiende eeuw echter niet meer ten gronde onderzocht, ondanks dat de maatschappij en het recht veranderlijk van aard zijn. Het ontbreken van eigentijds, voortschrijdend onderzoek naar de regeling van klachtdelicten vormt de directe aanleiding om deze rechtsfiguur nader onder de loep te nemen. Het onderzoek naar de regeling van klachtdelicten leidt echter al snel tot diverse wetssystematische en fundamentele vragen. Zo is het de vraag of de verdeling van de regeling van klachtdelicten in een materieelrechtelijk deel in het Wetboek van Strafrecht en een formeelrechtelijk deel in het Wetboek van Strafvordering op goede gronden is gestoeld. Ook dringt zich de vraag op hoe de toepassing van het klachtvereiste zich verhoudt tot diverse fundamentele grondbeginselen die centraal staan in de Nederlandse strafrechtspleging, zoals het vervolgingsmonopolie en het opportuniteitsbeginsel. Het uitgangspunt is immers dat het openbaar ministerie beslist of verdachten van strafbare feiten worden vervolgd. Door middel van rechtshistorische, rechtstheoretische en juridisch-dogmatische beschouwingen is antwoord gegeven op de vraag wat de functie en plaats is van klachtdelicten in het Nederlandse strafrechtelijke bestel.