Dier & natuur·Natuurbericht.nl·24 jun

Natuurjournaal 24 juni 2026

In navolging op de hemiparasieten hengel en ratelaar van vorige week, deze week twee (zeer) zeldzame holoparasieten. Stofzaad, uit de heidefamilie, parasiteert op een zwam, die op haar beurt ectomycorrhiza (een samenwerking) vormt met een houtige plant, bijvoorbeeld beuk, dennen of kruipwilg. Stofzaad zelf heeft vlezige wortels, die in nauw contact staan met de schimmeldraden. De vlezige, ondergrondse wortelstok, of rizoom, heeft wat weg van een vogelnest. Uit deze wortelstok komen één of meer, witte tot bleekgele stengels omhoog, die bezet zijn met schubben. Stofzaad heeft geen bladgroen en doet dus niet aan fotosynthese. Voor haar koolhydraten is het dus afhankelijk van de zwam, die de koolhydraten weer heeft gekregen van de houtige gastheer in ruil voor andere voedingsstoffen als stikstof en fosfaat, waarvan de zwam ook stofzaad voorziet. Toch is stofzaad niet volledig parasiterend, want de plant scheidt stoffen uit die de groei, met name de wateropname, van de zwam bevorderen. De bloemen van stofzaad staan in een dichte tros die eerst naar beneden knikt, maar zich later opricht. De bloemen zijn klokvormig en hebben vier kelk- en kroonbladen, behalve de iets grotere topbloem die doorgaans vijftallig is. Stofzaad heet zo omdat het zeer klein zaad heeft.