Binnenland·architectenweb.nl·2 nov

Huis73, bibliotheek en centrum voor cultuureducatie, gelauwerd als Publiek gebouw van het Jaar 2026

Tijdens de feestelijke uitreiking van de Architectenweb Awards 2026, op woensdagavond 4 november in het Keilepand in Rotterdam, is Huis73, bibliotheek en centrum voor cultuureducatie in ’s Hertogenbosch, gelauwerd als Publiek gebouw van het Jaar 2026. Huis73 is in opdracht van gemeente ’s Hertogenbosch ontworpen door KSA / Korteknie Stuhlmacher Architecten.Huis73 omvat een volledig stadsblok in de historische binnenstad van ’s Hertogenbosch en bestaat uit een verzameling van monumentale en niet-monumentale panden. KSA heeft het bouwblok opgevat als een aaneenschakeling van verschillende karakters die het opnieuw heeft willen lezen en interpreteren. Het project beoogt zowel het herbestemmen, herinrichten als het met elkaar verbinden van die delen of karakters.KSA heeft zich daarbij tot doel gesteld om een aantrekkelijk huis voor de stad en een combinatie van openbare bibliotheek en centrum voor cultuureducatie te creëren. Daarbij zijn, vergelijkbaar met eerdere en vergelijkbare projecten van het bureau, (huiselijke) sferen ontworpen die elkaar aanvullen en versterken. De vormgeving en detaillering is daarbij steeds afgestemd op de analyse en interpretatie van (bestaande) gebouwen en het beoogde gebruik.Bij Huis73 zijn bestaande en ooit vernieuwde balken, dakstructuren en uiteenlopende sporen van verbouwingen herkend en hernieuwd ingezet. Zo zijn de littekens van vele eeuwen van gebruik en aanpassingen door de verbouwing ervaarbaar gemaakt.Maar KSA voegde ook nieuwe elementen toe. Zo maakte een lekkende overkapping plaats voor een nieuw binnenhof, een nieuw geplante (oude) boom en een open entreegebouw met daktuin. Tevens werd een relatief recente overkapping uit 2010 behouden.Dankzij slimme doorbraken, het warme interieur, herontdekte zolders, bijzondere etalages en raamopeningen, en de steiger aan de Dieze, bestaat Huis73 uit een gevarieerde, rijke reeks binnen- en buitenruimtes. KSA heeft alle ingrepen een tijdloos karakter willen geven. Bovendien zijn de ingrepen veelal duurzaam en biobased.Oordeel van de juryDe jury is zondermeer onder de indruk van het getoonde vakmanschap en bereikte resultaat. KSA toont zich een meester in het lezen van de aanwezige kansen en beheerst het spel van het verweven van bestaande kwaliteiten met nieuwe elementen. Daarbij is een balans gevonden tussen de wensen van de opdrachtgever, de (financiële) mogelijkheden van de opgave en het bieden van een aangename plek voor de verschillende gebruikers.Zo is Huis73 een passend antwoord geworden op de behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsplekken waar leren, cultuur en bibliotheek bij elkaar komen. De maatschappelijke betekenis van de bibliotheek wordt volgens de jury hier overtuigend versterkt. Uit de nauwgezette herinterpretatie van de oude panden is een zeer interessante variatie van sferen ontstaan die door de verbeterde onderlinge verbindingen uitnodigen om het bouwblok te ontdekken.In de renovatie hebben de verschillende onderdelen van het programma volgens de jury een veel logischer plek gekregen: ruimtes om met elkaar dingen te maken of muziek te maken liggen nu rond de entree en het café. Zo is dat programma zichtbaar voor de stad en sluit het aan bij de reuring op die plekken. De ruimtes voor de bibliotheek liggen wat naar achteren, en vooral ook hoger in het gebouw. Daar is de rust om boeken uit te zoeken, te lezen en te studeren – wat er veel gedaan wordt.Een krachtige ingreep van KSA was om een verouderd bouwdeel in één van de binnenplaatsen te verwijderen en te vervangen door een nieuw houten bouwdeel, een soort paviljoen, en daarbij een deel van de binnenplaats open te houden. Op die manier kun je vanuit de stad nu door een poort eerst naar de binnenplaats en van daaruit het gebouw in. Het gebouw heeft volgens de jury zo een veel en veel publieker karakter gekregen. Passend bij hoe doorwrocht KSA te werk gaat is het feit dat bovenop dat nieuwe bouwdeel dan ook weer een dakterras gemaakt is. Alle kansen die zich aandienden zijn met beide handen beetgepakt.In het gebouwencomplex zat een bouwdeel uit 2010 naar ontwerp van Hans van Heeswijk. Het heeft een architectuur die heel anders is dan die van KSA / Korteknie Stuhlmacher Architecten. Vanuit de ambitie om zoveel mogelijk van het bestaande te behouden en de verschillende tijdlagen daarvan zichtbaar te houden, is het bureau over zijn eigen schaduw heen gestapt en heeft het dat bouwdeel geïntegreerd in het ontwerp – volgens de jury is dat uitstekend gelukt.Met haar ontwerp heeft KSA / Korteknie Stuhlmacher Architecten de bibliotheek en centrum voor cultuureducatie niet alleen klaargemaakt voor de toekomst, maar er ook een veel publieker plek van gemaakt. Un lieu public par excellence.NominatiesIn de categorie Publiek gebouw van het Jaar nomineerde de jury dit jaar drie projecten. Naast Huis73 van waren dat Museum Vonk, ontworpen door Studio Marco Vermeulen, en het Nederlands Fotomuseum in Pakhuis Santos, ontworpen door WDJArchitecten en Renner Hainke Wirth Zirn Architekten.JuryDe jury bestond dit jaar uit architect Loes Thijssen (NOAHH), architect Do Janne Vermeulen (Team V Architectuur), architect Dirk Peters (Barcode Architects), architect Laura Atsma (Fokkema Architecten), architect Tom Bergevoet (Temp.architecture.urbanism) en architect en stedenbouwkundige Jeroen Zuidgeest (Studio for New Realities).De inzendingen voor de prijs Publiek gebouw van het Jaar 2026 zijn beoordeeld op maatschappelijke relevantie, vakmanschap, innovatie, duurzaamheid en ontwerpkracht.PartnersNaast de prijs voor Publiek gebouw van het Jaar zijn op 4 november ook prijzen uitgereikt in de volgende categorieën: Woongebouw van het Jaar, Kantoorgebouw van het Jaar, Schoolgebouw van het Jaar, Zorggebouw van het Jaar en Interieur van het Jaar. Ook is de winnaar van de verkiezing voor Architect van het Jaar 2026 bekendgemaakt.De Architectenweb Awards 2026 zijn mede mogelijk gemaakt door hoofdpartners Reynaers Aluminium en Forster, en partners Rockfon, Qbiq Wall Systems, Caparol en Alucobond.