Binnenland·nrc.nl·30 okt 2025

Een versnipperd Nederland, waarin niemand nog écht de grootste is

Daaruit volgt ook een andere ontwikkeling. Lang konden partijen rekenen op een aantal lokale bolwerken, waar hun achterban trouw en in groten getale kwam opdraven. Maar die bolwerken zijn er steeds minder. Kiezers kiezen elke verkiezing opnieuw, in plaats van trouw achter dezelfde partij te gaan staan. Dat maakt keuzes niet zozeer vluchtig, ze zijn vaak geworteld in diepere en vrij stabiele overtuigingen, maar wel tijdelijk. Bij elke verkiezing zoeken kiezers naar een partij die het beste aansluit bij die voorkeuren – en dat kan zomaar een ander zijn dan de vorige keer.