Binnenland·GGOF·6 okt 2025

Column F/J: Eendracht in Stellendam

Midden in verkiezingstijd komt mijn oude leraar, socioloog Wijnand Duyvendak met een, voor politici, onwelgevallige boodschap. Links en rechts worden, op jacht naar stemmen, tegenstellingen aangewakkerd. Zijn onderzoek: de verschillen waren (op inkomen na) nog nooit zo klein. Duyvendak baseert zich daarbij op cijfers tot 50 jaar geleden. Vrouwen-emancipatie bijvoorbeeld; het verschil in opleidingsnivo en beloning is stukken kleiner. Ook diversiteit; ‘anders zijn’ is nog amper een probleem, kinderen van gastarbeiders draaien in alle lagen van de samenleving mee. Nederland stond er, volgens Duyvendak, nog nooit zo goed voor. Wat vooral is veranderd; gelijksheidsdenken, iedereen hetzelfde en verschil is onrecht. Dat leidt er toe dat de strijd tegen die laatste ongelijkheid met sterke emoties gepaard gaat. Kick-out-zwarte Piet en #metoo zijn, in zijn beeld, sluitstuk van geslaagde emancipatie. Waar de kloof zich wel verbreedt; bezit en inkomen. Dé Nederlander lijkt daar niet zo zwaar aan te tillen; hypotheekaftrek moet, desgevraagd, onaangetast en erfbelasting vooral niet omhoog. Hij verwondert zich over punten die sommige politici willen maken. Nieuwste nummertje is het lage aantal praktisch opgeleiden in de tweede kamer. Hij vergelijkt de kamer-samenstelling én het gemiddeld opleidingsnivo van een halve eeuw geleden met nu en concludeert het tegendeel. Het land regeren is een complexe zaak, luidt zijn verklaring; praktisch opgeleiden komen daarbij slecht uit de verf. Bovendien getuigt het, volgens hem, van wantrouwen dat volksvertegenwoordigers alleen voor hun eigen groep zouden opkomen. Politiek die zich afzet tegen anderen in plaats van oplossingen te zoeken voor problemen vindt Duyvendak weinig constructief. Bijzondere aandacht heeft hij voor overdreven nationalisme. Het concept van één volk - één natie ontstond als een romantisch antwoord op absolute monarchieën van daarvoor. De eerste en tweede wereldoorlog leerden ons hoe gevaarlijk dat is en we zochten internationale samenwerking. Kiezers aan je binden door bevolkingsgroepen uit te sluiten is hem een gruwel.