Algemeen·NRC·4 mei 2023

Wat bewoog de rijkaard die Amsterdam eigenhandig (en volstrekt ondemocratisch) prachtige parken en woningen gaf?

Het staat er nog steeds, nabij het Haarlemmerplein in Amsterdam: het Planciusblok. Een complex met honderd arbeiderswoningen, opgeleverd in de zomer van 1856. Groot waren de appartementen niet, maar wel licht en goed geventileerd. Ze hadden een eigen wc en waren aangesloten op de waterleiding – een absolute luxe in die tijd. De huurders keken uit op een idyllisch parkje met kwetterende vogels en slingerende wandelpaadjes. Het contrast met de donkere, onhygiënische krotten waarin de meeste Amsterdamse arbeiders woonden, was onvoorstelbaar.