Algemeen·NRC·16 jun 2024

‘Rechters, wees eens wat strenger voor uzelf ’

De heftige ruk aan de noodklok door de Staatscommissie rechtsstaat vorige week kan niet zonder gevolgen blijven. Althans niet als je de burgers van die rechtsstaat serieus neemt. Ná de Toeslagenaffaire, na de Groningse aardbevingsdeceptie, na de Covid-grondrechtencrisis die velen de stuipen op het lijf joeg. Er liggen nu tien aanbevelingen, deels praktisch van aard, die het geloof van de burger in de rechtsstaat moeten herstellen. Zoals ‘vereenvoudig de regelingen voor bestaanszekerheid’, ‘investeer fors in rechtsbescherming’, ‘toets wetten en regels aan de grondwet’ en ‘geef rechtsbeginselen in vonnissen een belangrijker rol’. Meer macht voor de individuele rechter dus. Ook om naast de formele wet te kijken en de proportionaliteit, subsidiariteit en redelijkheid ervan mee te wegen. Zodat de individuele burger meer ‘op menselijke maat’ kan worden behandeld. Nu zien veel burgers in de overheid een bedreiging, een afstraffer, een strenge controleur. En in de toekenning van grondrechten op een uitkering, subsidie of toeslag een potentiële tijdbom of gifpil, die je leven kan verzieken.