Algemeen·NRC·21 dec 2024

Oordeel niet te snel over mensen die emotie boven rede plaatsen

In De Republiek beschrijft Plato mensen die hun leven lang in een grot vastgeketend zitten en denken dat het schaduwspel op de muur waar ze altijd naar hebben gekeken, de werkelijkheid is. Als er eindelijk iemand uit de grot ontsnapt en buiten komt, wordt hij verblind door het felle daglicht. Hij kan zijn ogen amper openhouden en voelt zich beroerd. Maar het went, langzaamaan. Hij gaat vormen onderscheiden. Die vormen, leert hij, zijn Ideeën. En Ideeën, dat is wat ‘waar’ is. De rest is allemaal illusie. Dat beeld spreekt hem aan. Jaren later, als hij de kans krijgt om terug te gaan naar de grot, moet hij er niet aan denken. Hij wil liever in de waarheid leven dan in het halfduister van zijn oude waanbeelden en meningen. Plato’s boodschap is dat we allemaal grotbewoners zijn en dat we het licht pas zien als we ons tot de filosofie wenden, de bron van ware kennis.