Algemeen·NRC·14 aug 2025

In zijn memoires hekelt Manès Sperber de naïeve politici in het Europa van de jaren dertig

Terwijl de presidenten van de VS en Rusland over het lot van Oekraïne beschikken en de EU-leiders daarbij machteloos mogen toekijken, smaken de memoires van Manès Sperber (1905-1984) als manna uit de hemel. Het onlangs door Jan Bert Kanon mooi vertaalde derde en laatste deel daarvan, Voorbij de vergetelheid getiteld, zou ik het liefst elke politicus cadeau doen. Niet alleen vertelt de Oostenrijks-Franse psycholoog, essayist en schrijver hierin over zijn avontuurlijke lotgevallen als Joodse vluchteling in de jaren 1933-1945, maar ook laat hij overtuigend zien hoe naïef veel Europese politici in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog waren. Zowel waar het Hitler betreft, als wanneer het om Stalin gaat. Na lezing van dit indrukwekkende boek besef je eens te meer dat de Tweede Wereldoorlog voorkomen had kunnen worden als de Britse en Franse politici wat meer lef hadden getoond tegenover Hitler en zij zich beter hadden verdiept in zowel de nazi-ideologie als de politiek van Stalin.