Algemeen·NRC·13 apr 2023

Het dagboek van de ‘Vlaamse Sartre’, dat je na één bladzijde niet meer kan wegleggen

Heel af en toe gebeurt het dat je even een boek openslaat waarvan je niet heel veel verwacht, en na één bladzijde denkt: maar dit is bijzonder, ik wil het eigenlijk niet meer wegleggen. Het overkwam me bij Ik zal alles verdragen , een selectie uit de dagboeken en briefwisselingen van de Vlaamse hoogleraar filosofie Leopold Flam (1912-1995). Op die eerste bladzijde lezen we dat Flam, hij is dertien als hij zijn dagboek begint, verliefd is op een meisje dat Anna heet, dat zijn ouders bedelaars zijn, en dat hij woont in een kelder in Antwerpen. Een agent heeft zijn vader aangesproken en gezegd: ‘’t Is niet gezond om in een kelder te wonen. U moet nu een andere woning zoeken.’