Algemeen·NRC·23 mrt 2023

Het beroemde ‘Brave New World’ van Aldous Huxley is nu griezelig dichtbij

‘Een hap soma, en je kunt er weer tegen,’ zo vatte mijn leraar Engels Aldous Huxleys Brave New World sa men. Hij vond het geen meesterwerk. Als het toch een toekomstroman moest zijn, dan zag hij meer in George Orwells Nineteen Eighty-Four (in het Nederlands: 1984 ). Omstreeks 1977 werd 1984 vooral gelezen als een grimmige parabel van hoe het er achter het IJzeren Gordijn aan toe ging. In die dagen tekende zich al af dat het Sovjet-systeem niet tot de hoogte reikte van Orwells Big Brother, die in staat was iedereen te controleren, toe te spreken en desnoods hardhandig te laten corrigeren. De Sovjets wilden dit wel, maar ze konden het niet – het communisme had ieder innovatief vermogen vernietigd. Beeldschermen die, zoals in 1984 , niet alleen uitzonden maar ook in de huiskamers konden meekijken, die waren er niet en zouden er ook niet komen.