Algemeen·NRC·12 jul 2024

Europa heeft betere schokdempers dan Frankrijk

‘In mijn ervaring kunnen dingen ongelooflijk snel veranderen.” De Bulgaarse politicoloog Ivan Krastev hield vorige week de openingsspeech tijdens de jaarvergadering van de denktank European Council on Foreign Relations, in een smoorheet Madrid. Hij vertelde politici, ambtenaren, wetenschappers en politiek analisten uit heel Europa een verhaal dat hem persoonlijk heeft gevormd en zijn analyses over de Europese politiek diep kleurt: dat hij opgroeide in een land achter het IJzeren Gordijn, waar niets naar behoren functioneerde maar ook nooit iets leek te veranderen. Daardoor was iedereen volkomen verrast dat alles op een dag tóch ging schuiven en de geschiedenis in galop ging. Regimes werden plotseling omvergeworpen, grenzen neergehaald, mensenlevens kregen voorgoed een andere wending. Daarom adviseerde Krastev zijn gehoor om nu, in een tijd van grote geopolitieke turbulentie, de ogen en oren goed open te houden voor alles wat kan leiden tot grote veranderingen. Niks is kortom voor eeuwig, en daar kun je je maar beter op instellen. Anders word je net zo als het Politburo van de Sovjet-Unie na de val van de Berlijnse Muur. „Weet je waar het Politburo zijn eerstvolgende vergadering aan wijdde?”, vroeg Krastev met een lachje, en liet een stilte vallen. „Landbouwpolitiek.”