Algemeen·NRC·18 nov 2025

De stappen op weg naar fascisme zijn altijd dezelfde

Fascisme is geen ideologie, schrijft politicoloog Rosan Smits. Het laat zich moeilijk vangen in een strakke definitie. Hoe kunnen we het dan herkennen, als het zover is? Smits omschrijft het liever als een draaiboek; een fascist herken je aan wat hij doet . De stappen op weg naar fascisme zijn altijd dezelfde: „Een hunkering naar een geïdealiseerd mythisch verleden, een diepe minachting voor feiten en de beschuldiging dat linkse elites en minderheden samenspannen om het land – en de dominante, vaak witte meerderheid – te gronde te richten.” Tel daar de afbraak van de rechtsstaat bij op, de verdediging van rigide genderrollen, de verheerlijking van de hardwerkende burgers tegenover profiteurs die ons land willen leegplukken en de verheerlijking van het authentieke platteland, en je beseft: als dit fascisme is, leven we in een fascistoïde land.