Algemeen·NRC·26 jan 2023

De megalomane tiran is niet terug, hij is er altijd al geweest, zag Elias Canetti

In de uitstekende inleiding bij de heruitgave van Athenaeum schrijft De Groene Amsterdammer -redacteur Casper Thomas dat Massa en macht vooral een heel erg twintigste-eeuws boek is, met hier en daar wat restjes negentiende-eeuws denken. Zo is het. De opkomst van massabewegingen en de daaruit voortgekomen totalitaire samenlevingen deden Canetti besluiten dit monumentale boek te schrijven. Hij wilde in zijn eigen woorden de ‘twintigste eeuw bij de keel grijpen’ – uit persoonlijke wraak wellicht. Geboren in 1905 in Bulgarije op de ruïnes van het Ottomaanse Rijk, opgegroeid in Manchester, Frankfurt en Wenen, vluchtte hij in de jaren dertig als joodse intellectueel voor de nazi’s naar Londen, waar hij zich vestigde als Duitstalige schrijver. Hij had het werk van machtswellustelingen aan den lijve ondervonden en lééfde het Europa van de massabewegingen. Hitler en Stalin verstopten zich in zijn binnenste. Hij zou de tirannen er later weer uit schrijven.