Algemeen·NRC·24 aug 2023

De geschiedenis van de geestelijke gezondheidszorg wemelt van de horrorverhalen

‘Vrijheid is therapeutisch’. Die leus stond eind jaren zeventig op de muren gekalkt van het psychiatrisch ziekenhuis San Giovanni in Triëst. De inrichting had zijn deuren gesloten op initiatief van directeur Franco Basaglia. Die pleitte voor een democratische psychiatrie, zonder dwang en opsluiting. Alternatieve vormen van zorg in de maatschappij kwamen ervoor in de plaats: een model dat hierna door heel Italië werd ingevoerd. Maar als de afbouw van klinische voorzieningen te abrupt verliep of gehinderd werd door bezuinigingen, ging het snel mis. De geschiedenis van Basaglia’s ‘antipsychiatrie’ leest als een pleidooi voor een niet al te radicale psychiatrie, zo concludeert hoogleraar klinische psychologie Willem van der Does in De magie van genezing .