Algemeen·NRC·24 nov 2022

De eeuw van China? Die komt er niet. Het land staat er minder goed voor dan iedereen denkt

Met die conclusie staat Dikötter niet alleen. Momenteel is het in brede kring bon ton om te stellen dat iedereen zich wat dat betreft volledig heeft vergist in China. Dikötter beschrijft ook waarom velen eerder wél geloofden dat China democratisch zou worden: ‘Zo nu en dan toverde een Chinese leider een glimlach tevoorschijn en gebruikte de term ‘hervorming’, waardoor deskundigen in het buitenland in een roes van speculaties belandden over de nu echt op handen zijnde overgang naar democratie, omdat zorgvuldig verborgen krachten binnen de partijmachine eindelijk de lang uitgestelde overhand zouden krijgen’, zo schrijft hij. Maar hij gaat wel erg gemakkelijk voorbij aan discussies die na de dood van Mao binnen China, en ook binnen de partij, wel degelijk zijn gevoerd. Dan ging het bijvoorbeeld over meer democratie binnen de partij zelf, en over een vrijere rol voor de media, die niet langer als enige opdracht zouden moeten hebben: ‘Wees de stem van de Partij’. Eerder zou hun taakopvatting moeten luiden: ‘Geef de bevolking een stem om te zeggen wat er niet goed is in de maatschappij.’ Dat de westerse wereld gokte op meer politieke hervormingen in China was daarmee net iets minder naïef dan Dikötter het doet voorkomen.