Algemeen·NRC·26 apr 2023

‘De eendimensionale mens’: wederopstanding van een vlijmscherp pessimist

Herbert Marcuse is terug van lang weggeweest. De Duits-Amerikaanse filosoof en socioloog (1898 -1979), die in de jaren zestig tot schutspatroon werd van een opstandige generatie met zijn bestsellers Eros en cultuur (1955) en De eendimensionele mens (1964), naarstig bestudeerd in menig ,,kritiese’’ werkgroep, verdween na het uitdoven van het vuur van de revolte snel naar de achtergrond. Waar van de leden van het Institut für Sozialforschung, tegenwoordig bekend als de Frankfurter Schule, Max Horkheimer en vooral Theodor Adorno ook buiten academische kringen klinkende namen bleven, leek Marcuse voor altijd vastgeklonken aan de tijdgeest van ’68, een naam die vooral nostalgische herinneringen opriep aan illusies van radicale verandering.