Algemeen·NRC·26 jan 2023

De brave soldaat Švejk laat na honderd jaar nog altijd zien dat oorlog iets absurds is

Meteen weet je dat je te maken hebt met iemand die voor niets en niemand ontzag heeft. En zoiets kan je in een politiestaat als het Oostenrijk-Hongarije van keizer Frans Jozef de kop kosten. Dat blijkt als Švejk in zijn stamkroeg Het Kelkje aan de praat raakt met een agent van de geheime politie, tegenover wie hij een betoog houdt over de politieke toestand in Europa en de daarmee samenhangende, onvermijdelijke oorlog. Ook laat hij zich ontvallen dat het jammer is dat Ferdinand niet wat dikker was geweest, ‘dan had hij al ’s een beroerte gekregen toen hij die oude vrouwtjes in Konopište achternazat als ze op zijn jachtterrein brandhout en paddestoelen zochten – en dan had hij niet zo sneu de pijp uit hoeven te gaan.’ De geheim agent vat het op als hoogverraad en majesteitsschennis. Švejk wordt gearresteerd en op het hoofdbureau van politie door een bullebak van een inspecteur ondervraagd.