Algemeen·NRC·3 nov 2022

De 89-jarige Cormac McCarthy schrijft toch nóg een roman waarin de lezer afdaalt in duistere diepten

Zoals in al zijn werk is het in Cormac McCarthy’s nieuwste roman De passagier niet lang zoeken naar het wereld- en mensbeeld van de inmiddels 89-jarige schrijver. Al op de eerste pagina, waarin we in een besneeuwd landschap een meisje aantreffen dat zichzelf heeft opgehangen (‘een van haar gele laarzen was losgekomen en stond rechtop in de sneeuw onder haar’, aldus McCarthy op zijn McCarthy’s), is er sprake van een ‘besef van het fundament van de wereld, dat zich uit in de droefenis van haar schepsels’. McCarthy heeft altijd iets van een mysticus gehad, iemand die schrijft met een religieuze ernst, puttend uit christelijke symboliek, zonder daadwerkelijk christelijk te zijn. Hij is een nihilist genoemd, maar zijn werk valt vooral gnostisch te lezen: de wereld is het werk van een bewust kwaadaardige of totaal ongeïnteresseerde macht, en de mens vernietigt zichzelf onder een bloederig gesternte. Op die grimmige ondergrond heeft McCarthy al zijn romans opgetrokken: van de antiwestern Blood Meridian (1985), waarin een bijna mythische slachter zegt: ‘Als God de aftakeling van het mensdom een halt zou willen toeroepen, zou hij dat dan niet allang hebben gedaan?’, tot het zestien jaar terug verschenen postapocalyptische The Road. Met die roman won McCarthy de Pulitzer Prize, waarna hij zich in literair stilzwijgen hulde.