Algemeen·NRC·27 okt 2022

Als je belangrijke keuzes in je leven door prikkels laat bepalen, dan loert onheil om de hoek

In een wellicht nog te schrijven artikel over de beste Nederlandstalige romans van het vorige decennium, dus uit de periode 2010-2020, zou ik zonder twijfel Richard Hemkers Hoogmoed uit 2016 opnemen. Het was mooi dat er destijds een plekje op de shortlist van de Belgische Fintro Literatuurprijs voor was toebedeeld, maar eigenlijk was dat qua erkenning wel wat aan de magere kant. Want wat op het eerste oog een erg clichématig vertrekpunt lijkt te zijn (jongeman Chris is vastgelopen in het leven en mijmert over de verdamping van zijn onvoorstelbare talenten), dat had Hemker uitgebouwd tot bijna metafysische proporties. Zonder erbij in loze zweverigheid te vervallen schreef hij over iemand die er langzaam maar zeker van doordrongen raakt dat zoiets als de ‘bestemming’ van een individu helemaal niet per se te bereiken is via de wegen die het leven anno nu hem biedt. Je moet het doen, je bijt je tot op zekere hoogte vast in wat er bij de rest van de groep in de mode is, in wat door de buitenwacht erkend wordt. Zelden een roman gelezen waarin het zo overtuigend ging over een toch behoorlijk riskante en als je niet oppast tragische kant van mensen, namelijk het onwrikbaar bepaald worden door een invloed (laten we het een innerlijke stem noemen) die je met vrijwel niemand deelt en waar je, in welke vorm dan ook, de boer mee op gaat. Ik moest naderhand nog wel eens aan Hoogmoed denken bij de opkomst van een volksvertegenwoordiger, die het liefst zou zien dat ook de rest van het land de lavendeltak en de vleugel zou omarmen. U dwaalt en ik ben uw toorts.