Algemeen·NRC·25 nov 2022

Achttien miljoen aanklagers

„Vijftien miljoen mensen, op dat hele kleine stukje aarde, die schrijf je niet de wetten voor, die laat je in hun waarde”. Het tijdsgevoel van 1996 is perfect vertolkt in het liedje ‘Vijftien miljoen mensen’, geschreven voor een Postbank-reclamespotje en destijds uitgegroeid tot een heuse hit. Het was de tijd van het paarse kabinet en van de Derde Weg. Economische voorspoed en technologische ontwikkeling leken politieke tegenstellingen ondergeschikt te maken aan een sociaal-liberaal individualisme dat ‘iedereen in zijn waarde laat’. Nu, een kwart eeuw later, verlangen we nog steeds dat iedereen in zijn waarde wordt gelaten, maar de vrolijke noten van het liedje zijn veranderd in een scherp en onverzoenlijk ‘ J’accuse ’ dat uit veler kelen klinkt. Gele hesjes, populisten, social justice warriors , maar ook veel mainstream commentatoren vertolken dit nieuwe lied, in een land dat inmiddels lijkt te bestaan uit zo’n achttien miljoen aanklagers.